{"id":6410,"date":"2023-11-15T10:26:05","date_gmt":"2023-11-15T09:26:05","guid":{"rendered":"https:\/\/lo1.szczecin.pl\/?p=6410"},"modified":"2023-11-15T10:26:06","modified_gmt":"2023-11-15T09:26:06","slug":"okiem-psychologa-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/lo1.szczecin.pl\/index.php\/2023\/11\/15\/okiem-psychologa-2\/","title":{"rendered":"Okiem psychologa"},"content":{"rendered":"\n

Okiem psychologa.<\/strong>
Zachowanie. Co sprawia, \u017ce nastolatki zachowaj\u0105 si\u0119 w typowy nastoletni spos\u00f3b?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Adolescencja z \u0142aci\u0144skiego adolescere <\/em>oznacza dorasta\u0107. S\u0105 trzy g\u0142\u00f3wne powody, w oparciu o kt\u00f3re mo\u017cemy stwierdzi\u0107, \u017ce czas ten jest wa\u017cnym, odr\u0119bnym biologicznym okresem rozwoju wyst\u0119puj\u0105cym we wszystkich kulturach.<\/p>\n\n\n\n

Po pierwsze istotne zmiany obserwujemy w zachowaniu. Podejmowanie ryzyka, brak pewno\u015bci siebie, poszukiwanie nowo\u015bci, uleganie wp\u0142ywom r\u00f3wie\u015bnik\u00f3w jest obserwowane w r\u00f3\u017cnych kulturach. Badacze z uniwersytetu Temple w Pensylwanii przeprowadzili interesuj\u0105ce badania odnosz\u0105ce si\u0119 do poszukiwania wra\u017ce\u0144 i samoregulacji. Te pierwsze zwi\u0105zane jest z pragnieniem poszukiwania nowych do\u015bwiadcze\u0144 oraz podejmowania ryzyka, za\u015b samoregulacja dotyczy zdolno\u015bci kontrolowania si\u0119 i podejmowania decyzji. Przebadali oni ponad pi\u0119\u0107 tysi\u0119cy m\u0142odych ludzi w wieku od 10 do 30 lat, pochodz\u0105cych z r\u00f3\u017cnych kraj\u00f3w: Chin, Cypru, Filipin, Jordanii, Indii, Stan\u00f3w Zjednoczonych, Kenii, Kolumbii, Szwecji, Tajlandii oraz W\u0142och. We wszystkich kulturach mo\u017cna by\u0142o znale\u017a\u0107 istotne podobie\u0144stwa: 1) poszukiwanie wra\u017ce\u0144 wzrasta\u0142o od 10 roku \u017cycia, osi\u0105gaj\u0105c sw\u00f3j szczyt w wieku 19 lat, a nast\u0119pnie spada\u0142o, 2) samoregulacja za\u015b od 10 do 25 roku \u017cycia wzrasta\u0142a, a nast\u0119pnie ulega\u0142a stabilizacji. Z przeprowadzonych bada\u0144 wynika istotna informacja dotycz\u0105ca m\u0142odych ludzi \u2013 w r\u00f3\u017cnych kulturach mo\u017cemy mie\u0107 odmienne spo\u0142eczne oczekiwania wobec nich, natomiast je\u017celi chodzi o zachowania to \u201em\u0142odzi\u201d zachowuj\u0105 si\u0119 wsz\u0119dzie tak samo bez wzgl\u0119du na kultur\u0119, w kt\u00f3rej \u017cyj\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Drugim wa\u017cnym powodem \u015bwiadcz\u0105cym za odr\u0119bno\u015bci\u0105 okresu dojrzewania jako jedynego w swoim rodzaju rozwoju biologicznego, jest fakt wszystkie ssaki przechodz\u0105 okres dojrzewania i przejawiaj\u0105 dla niego typowe zachowania. We\u017amy na przyk\u0142ad pod uwag\u0119 szczury.  Szczurze nastolatki przez 30 dni swojego nastoletniego \u017cycia (u cz\u0142owieka trwa on ponad 10 lat \ud83d\ude42) s\u0105 bardziej sk\u0142onne do podejmowania ryzyka, szukania nowych wra\u017ce\u0144. Inny przyk\u0142ad, fragment wywiadu stra\u017cniczki australijskiej s\u0142u\u017cby ochrony dzikiej przyrody obrazuj\u0105cy zachowanie si\u0119 nastoletnich wombat\u00f3w: Jako niemowl\u0119ta s\u0105 przylepne, urocze, sp\u0119dzaj\u0105 z mam\u0105 24 godziny na dob\u0119 [\u2026]. Kiedy zaczynaj\u0105 dojrzewa\u0107 i przechodz\u0105 pokwitanie, po prostu nienawidz\u0105 wszystkich i wszystkiego. <\/em>Reasumuj\u0105c, mo\u017cna wskaza\u0107 na typowe, charakterystyczne zachowania nastolatk\u00f3w wyst\u0119puj\u0105ce w\u015br\u00f3d r\u00f3\u017cnych gatunk\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Po trzecie, zachowanie nastolatk\u00f3w jest tak\u017ce typowe na przestrzeni wiek\u00f3w. Ju\u017c staro\u017cytni wskazywali, \u017ce m\u0142odzie\u017c [\u2026] Woli zajmowa\u0107 si\u0119 bzdurami zamiast nauk\u0105. <\/em>Tak o m\u0142odych ludziach wypowiada\u0142 si\u0119 mi\u0119dzy innymi Sokrates
(469 \u2013 399 p.n.e.). Oczywi\u015bcie tych przyk\u0142ad\u00f3w mo\u017cna by\u0142oby mno\u017cy\u0107. Przez wieki m\u0142odzi ludzie byli\/s\u0105 przedstawiani w taki sam, stereotypowy spos\u00f3b co wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie. Wyp\u0142ywa z tego wa\u017cy wniosek \u2013 m\u0142odzi ludzie zachowuj\u0105 si\u0119 w typowy dla siebie spos\u00f3b, i nie jest to \u017caden wsp\u00f3\u0142czesny wynalazek.<\/p>\n\n\n\n

Opracowani na podstawie:S. J. Blakemore, Sekretne \u017cycie m\u00f3zgu nastolatka, <\/em>Mamania, Warszawa 2021<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n\n

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Okiem psychologa.Zachowanie. Co sprawia, \u017ce nastolatki zachowaj\u0105 si\u0119 w typowy nastoletni spos\u00f3b? Adolescencja z \u0142aci\u0144skiego adolescere oznacza dorasta\u0107. S\u0105 trzy g\u0142\u00f3wne powody, w oparciu o kt\u00f3re mo\u017cemy stwierdzi\u0107, \u017ce czas ten jest wa\u017cnym, odr\u0119bnym biologicznym okresem rozwoju wyst\u0119puj\u0105cym we wszystkich kulturach. Po pierwsze istotne zmiany obserwujemy w zachowaniu. Podejmowanie ryzyka, brak pewno\u015bci siebie, poszukiwanie nowo\u015bci, […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-6410","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-bez-kategorii"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/lo1.szczecin.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6410","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/lo1.szczecin.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/lo1.szczecin.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/lo1.szczecin.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/lo1.szczecin.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6410"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/lo1.szczecin.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6410\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6412,"href":"https:\/\/lo1.szczecin.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6410\/revisions\/6412"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/lo1.szczecin.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6410"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/lo1.szczecin.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6410"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/lo1.szczecin.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6410"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}